–82

چکیده:بیشک شرکتهای کوچک و متوسط تأثیر انکارناپذیری بر اوضاع اقتصادی هرکشوری دارد. این شرکتها، بخش عمدهای از موفقیت خود را مرهون بکارگیری کارآفرینی در سازمانهای خود میباشند. این ویژگی سبب شده تا آنها، وظایف محولهشان را به شیوههای متفاوتی انجام دهند. یکی از این وظایف، بازاریابی است که صاحبان این بنگاهها سعی میکنند تا با نگاه کارآفرینانهای به آن بنگرند. بنابراین با توجه به اهمیت تقابل کارآفرینی و بازاریابی در فضای کسب و کارهای کوچک، محقق سعی کرده تا با یک پژوهش کاربردی، به بررسی رابطه بین کارآفرینی سازمانی(مدل زهرا(1995): تجدید استراتژیک، نوآوری و توسعه کسب و کار) و آمیخته بازاریابی کارآفرینانه(P5: قیمت، محصول، ترفیع، توزیع و شخص) در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه بپردازد. با توجه به اینکه جامعه آماری تحقیق 114 شرکت بود، لذا با آزمون های آماری 63 واحد به عنوان نمونه انتخاب شد. اما از آنجا که اجزای آمیخته بازاریابی کارآفرینانهِ این قبیل شرکتها با آمیخته بازاریابی شرکتهای بزرگ متفاوت است، لذا به کمک یک نمونه اولیه آزمایشی، آمیخته بازاریابی کارآفرینانه مخصوص این شرکتها بدست آمد. با توجه به یافته های این بخش، پرسشنامهای طراحی و دربین 62 واحد صنعتی توزیع شد. نتایج حاصله به کمک آزمونهای آماری نشان داد که بین کارآفرینی سازمانی و آمیخته شخص، قیمت و محصول رابطه معناداری وجود دارد. همچنین بین کارآفرینی سازمانی و آمیخته ترفیع و توزیع رابطه معناداری مشاهده نشد. همچنین به کمک آزمون میانگین یک جامعه، جایگاه کارآفرینی سازمانی بالاتر از حد متوسط بدست آمد.
کلید واژهها: شرکتهای کوچک و متوسط، آمیخته بازاریابی کارآفرینانه، کارآفرینی سازمانی، شهرکهای صنعتی.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
46406545080
TOC o "1-5" u چکیده: PAGEREF _Toc336862118 h د‌
فصل اول PAGEREF _Toc336862119 h 1
1-1- مقدمه PAGEREF _Toc336862120 h 1
1-2- بیان مسئله PAGEREF _Toc336862121 h 2
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق PAGEREF _Toc336862122 h 4
1-4- اهداف تحقیق PAGEREF _Toc336862123 h 5
1-4-1- اهداف کلی PAGEREF _Toc336862124 h 5
1-4-2- اهداف جزئی PAGEREF _Toc336862125 h 5
1-5- فرضیههای تحقیق: PAGEREF _Toc336862126 h 6
1-5-1- فرضیه اصلی تحقیق PAGEREF _Toc336862127 h 6
1-5-2- فرضیههای فرعی تحقیق PAGEREF _Toc336862128 h 6
1-6- سوالهای تحقیق PAGEREF _Toc336862129 h 7
1-7- قلمرو تحقیق PAGEREF _Toc336862130 h 7
1-8- روش تحقیق PAGEREF _Toc336862131 h 8
1-9- کاربرد نتایج تحقیق PAGEREF _Toc336862132 h 9
1-10- متغیرهای تحقیق PAGEREF _Toc336862133 h 9
1-11- تعریف متغیرها PAGEREF _Toc336862134 h 10
1-11-1 تعریف مفهومی متغیرها PAGEREF _Toc336862135 h 10
1-11-2- تعریف عملیاتی متغیرها PAGEREF _Toc336862136 h 12
فصل دوم PAGEREF _Toc336862137 h 14
2-1- مقدمه PAGEREF _Toc336862138 h 14
2-2- شرکتهای کوچک و متوسط: PAGEREF _Toc336862139 h 16
2-2-1- مفهوم شرکتهای کوچک و متوسط PAGEREF _Toc336862140 h 16
2-2-2- چالشهای شرکت های کوچک و متوسط PAGEREF _Toc336862141 h 18
2-2-3- جایگاه شرکتهای کوچک و متوسط PAGEREF _Toc336862142 h 20
2-3-کارآفرینی PAGEREF _Toc336862143 h 23


2-3-1- تاریخچه کارآفرینی PAGEREF _Toc336862144 h 23
2-3-2- مفهوم کارآفرینی PAGEREF _Toc336862145 h 24
2-4- کارآفرینی سازمانی PAGEREF _Toc336862146 h 26
2-4-1- تعاریف کارآفرینی سازمانی PAGEREF _Toc336862147 h 26
2-4-2-کارآفرینی سازمانی در شرکتهای کوچک و متوسط PAGEREF _Toc336862148 h 30
2-4-3- مزایای کارآفرینی سازمانی در شرکتهای کوچک و متوسط PAGEREF _Toc336862149 h 31
2-4-4- مدلهای کارآفرینی سازمانی PAGEREF _Toc336862150 h 33
2-4- 4-1- مدل کوراتکو و همکارنش PAGEREF _Toc336862151 h 33
2-4-4- 2- مدل کوین و سلوین PAGEREF _Toc336862152 h 34
2-4-4- 3- مدل وینکر و همکاران PAGEREF _Toc336862153 h 35
2-4-4- 4- مدل لامکین و دس PAGEREF _Toc336862154 h 36
2-4-4- 5- مدل کوین و میلز PAGEREF _Toc336862155 h 36
2-4-4-6- مدل کارآفرینی سازمانی شاکر زهرا (مدل تحقیق) PAGEREF _Toc336862156 h 36
2-4-4-6-1- نوآوری PAGEREF _Toc336862157 h 37
2-4-4-6-2-تجدید استراتژیک PAGEREF _Toc336862158 h 40
2-4-4-6-3-توسعه کسب و کار PAGEREF _Toc336862159 h 42
2-5- تفاوتهای سازمان های کوچک و بزرگ PAGEREF _Toc336862160 h 44
2-6- بازاریابی شرکتهای کوچک و متوسط PAGEREF _Toc336862161 h 48
2-6-1-آمیخته بازاریابی PAGEREF _Toc336862162 h 54
2-6-2- تاریخچه آمیخته بازاریابی PAGEREF _Toc336862163 h 56
2-6-3- تعاریف آمیخته بازاریابی کارآفرینانه PAGEREF _Toc336862164 h 59
2-6-3-1- ترفیع PAGEREF _Toc336862165 h 60
2-6-3-2- قیمت PAGEREF _Toc336862166 h 63
2-6-3-3- شخص PAGEREF _Toc336862167 h 65
2-6-3-4- توزیع(مکان) PAGEREF _Toc336862168 h 67
2-6-3-5- محصول PAGEREF _Toc336862169 h 68
2-6-4- آمیخته بازاریابی کارآفرینانه در عمل PAGEREF _Toc336862170 h 70
2-7- پیشنه تحقیق PAGEREF _Toc336862171 h 72
2-7-1- پیشینه داخلی PAGEREF _Toc336862172 h 72
2-7-2-پیشینه خارجی PAGEREF _Toc336862173 h 74
2-8- نتیجه گیری و ارائه مدل مفهومی تحقیق PAGEREF _Toc336862174 h 76
فصل سوم PAGEREF _Toc336862175 h 78
3-1- مقدمه PAGEREF _Toc336862176 h 78
3-2- روش تحقیق PAGEREF _Toc336862177 h 78
3-3- فرایند تحقیق PAGEREF _Toc336862178 h 81
3-3-1- جامعه آماری PAGEREF _Toc336862179 h 81
3-3-2- نمونه گیری PAGEREF _Toc336862180 h 81
3-4- روش جمع آوری اطلاعات PAGEREF _Toc336862181 h 83
3-4-1- روش تهیه پرسشنامه PAGEREF _Toc336862182 h 83
3-4-2- تحلیل پرسشنامه PAGEREF _Toc336862183 h 89
3-4-3- پایایی PAGEREF _Toc336862184 h 90
3-4- 4- روایی PAGEREF _Toc336862185 h 91
3-5- آزمونهای مورد استفاده PAGEREF _Toc336862186 h 92
3-5-1- آزمون میانگین یک جامعه PAGEREF _Toc336862187 h 92
3-5-2- آزمون همبستگی PAGEREF _Toc336862188 h 92
3-5-3- آزمون کولموگوروف- اسمیرنوف PAGEREF _Toc336862189 h 92
3-5-4- آزمون فریدمن PAGEREF _Toc336862190 h 93
3-5-5- آزمون مقایسه میانگین دو جامعه PAGEREF _Toc336862191 h 93
خلاص فصل PAGEREF _Toc336862192 h 94
فصل چهارم PAGEREF _Toc336862193 h 95
4-1- مقدمه PAGEREF _Toc336862194 h 95
4-2- تجزیه و تحلیل داده ها PAGEREF _Toc336862195 h 95
4-2-1- تحلیلهای توصیفی PAGEREF _Toc336862196 h 96
4-2-1-1- سن صاحبان کسب و کار PAGEREF _Toc336862197 h 96
4-2-1-2- سابقه فعالیت شرکتهای کوچک و متوسط PAGEREF _Toc336862198 h 99
4-2-1-3- حیطه فعالیت شرکتهای کوچک و متوسط PAGEREF _Toc336862199 h 102
4-2-2- فراوانی پاسخ دهندگان PAGEREF _Toc336862200 h 103
4-2-2-1- فراوانی پاسخ دهندگان به شاخصه های هر بُعد کارآفرینی سازمانی PAGEREF _Toc336862201 h 103
4-2-2-1- فراوانی پاسخ دهندگان به شاخصه های هر بُعد آمیخته بازاریابی کارآفرینانه PAGEREF _Toc336862202 h 104
4-2-3- تجزیه و تحلیل استنباطی PAGEREF _Toc336862203 h 105
4-2-3-1- بررسی فرض نرمال بودن دادهها PAGEREF _Toc336862204 h 106
4-2-4- آزمون فرضیهها PAGEREF _Toc336862205 h 107
4-2-4-1- آزمون فرضیه اصلی PAGEREF _Toc336862206 h 107
4-2-4-2- آزمون فرضیه اول PAGEREF _Toc336862207 h 108
4-2-4-3- آزمون فرضیه دوم PAGEREF _Toc336862208 h 110
4-2-4-4- آزمون فرضیه سوم PAGEREF _Toc336862209 h 111
4-2-4-5- آزمون فرضیه چهارم PAGEREF _Toc336862210 h 112
4-2-4-6- آزمون فرضیه پنجم PAGEREF _Toc336862211 h 113
4-2-5- سوالات تحقیق PAGEREF _Toc336862212 h 114
4-2-5-1- سوال اول تحقیق PAGEREF _Toc336862213 h 114
4-2-5-2- سوال دوم تحقیق PAGEREF _Toc336862214 h 115
4-2-5-3- سوال سوم تحقیق PAGEREF _Toc336862215 h 116
4-2-5-4- سوال چهارم تحقیق PAGEREF _Toc336862216 h 120
4-2-6- یافته های جانبی تحقیق PAGEREF _Toc336862217 h 120
4-2-6-1- رتبهبندی فرضیات براساس میزان رابطه PAGEREF _Toc336862218 h 120
4-2-6-2- بررسی تفاوت صاحبان کسب و کار PAGEREF _Toc336862219 h 121
4-2-6-3- بررسی شرکتهای کوچک و متوسط بر اساس سابقه فعالیت PAGEREF _Toc336862220 h 123
4-2-6-4- بررسی یکپارچگی اجزای آمیخته بازاریابی کارآفرینانه PAGEREF _Toc336862221 h 125
4-2-6-5- رابطه عناصر آمیخته بازاریابی کارآفرینانه با ابعاد کارآفرینی سازمانی PAGEREF _Toc336862222 h 125
خلاصه فصل چهارم PAGEREF _Toc336862223 h 127
فصل پنجم PAGEREF _Toc336862224 h 128
5-1- مقدمه PAGEREF _Toc336862225 h 128
5-2- نتایج حاصل از فرضیهها PAGEREF _Toc336862226 h 129
5-2-1- نتایج حاصل از فرضیه اصلی PAGEREF _Toc336862227 h 129
5-2-2- نتایج حاصل از فرضیه اول PAGEREF _Toc336862228 h 129
5-2-3- نتایج حاصل از فرضیه دوم PAGEREF _Toc336862229 h 130
5-2-4- نتایج حاصل از فرضیه سوم PAGEREF _Toc336862230 h 130
5-2- 5- نتایج حاصل از فرضیه چهارم PAGEREF _Toc336862231 h 131
5-2- 6- نتایج حاصل از فرضیه پنجم PAGEREF _Toc336862232 h 132
5-3- نتایج حاصل از سوالات تحقیق PAGEREF _Toc336862233 h 133
5-3-1- نتایج حاصل از سوال اول و دوم تحقیق PAGEREF _Toc336862234 h 133
5-3-1- نتایج حاصل از سوال سوم و چهارم تحقیق PAGEREF _Toc336862235 h 134
5-4- نتایج جانبی تحقیق PAGEREF _Toc336862236 h 134
5-5- نتجه گیری کلی PAGEREF _Toc336862237 h 135
5-6-کاربردها و پیشنهادها PAGEREF _Toc336862238 h 136
5-6-1- پیشنهاد به صاحبان کسب و کارها PAGEREF _Toc336862239 h 136
5-6-2- پیشنهاد به مدیران کسب و کار PAGEREF _Toc336862240 h 137
5-6-3- پیشنهادات به محققین آینده PAGEREF _Toc336862241 h 138
5-7- محدودیت های تحقیق PAGEREF _Toc336862242 h 139
رفرنس PAGEREF _Toc336862243 h 141
ضمایم PAGEREF _Toc336862244 h 153

فهرست جداول
عنوان صفحه
-1149351358900
TOC c "جدول" جدول ‏21- معیارهای بکار رفته در تعریف شرکت های کوچک و متوسط16
جدول ‏22 - تعریف بانک سرمایه گذاری و صندوق سرمایه گذاری اروپا از شرکت های کوچک و متوسط17
جدول ‏23- بررسی مهم ترین محدودیت های ذاتی شرکت های کوچک و متوسط18
جدول ‏24- بررسی ویژگی های ذاتی شرکت های کوچک و متوسط21
جدول ‏25- تعاریف موجود از کارآفرینی و کارآفرین24
جدول ‏26- پژوهش های صورت گرفته از کارآفرینی سازمانی در بخشهای مختلف28
جدول ‏27- تعاریف موجود از کارآفرینی سازمانی29
جدول ‏28- مزایای بکارگیری کارآفرینی سازمانی31
جدول ‏29- بررسی تفاوتهای شرکت های کوچک و بزرگ44
جدول ‏210- عناصر پیشنهادی در خصوص آمیخته بازاریابی56
جدول ‏211- اجزای بکارگرفته شده در رابطه با عناصر آمیخته ترفیع61
جدول ‏212- اجزای بکارگرفته شده در رابطه با عناصر آمیخته قیمت63
جدول ‏213- اجزای بکارگرفته شده در رابطه با عناصر آمیخته شخص65
جدول ‏214- اجزای بکارگرفته شده در رابطه با عناصر آمیخته توزیع66
جدول ‏215- اجزای بکارگرفته شده در رابطه با عناصر آمیخته محصول68
جدول ‏216- ترتیب جایگاه عناصر آمیخته بازاریابی در مطالعات مختلف)69
جدول ‏31- فراوانی شرکتهای شهرک صنعتی فرامان کرمانشاه79
جدول ‏32- نمونه طبقاتی شرکتهای شهرک صنعتی فرامان کرمانشاه80
جدول ‏33- آزمون سنجش میزان نسبت بکارگرفته شده از اجزای بازاریابی82
جدول ‏34- اجزای حذف شده حاصل از آزمون دو جمله ای83
جدول ‏35- - شاخص KMO و آزمون بارتلت84
جدول ‏36- نتایج حاصل از تحلیل عاملی برای تعیین عوامل مهم عناصر آمیخته بازارایبی85
جدول ‏37- سوالات پرسشنامه به تفکیک هر عنصر87
جدول ‏38- درجه بندی سوالات پرسشنامه88
جدول ‏39- درجه بندی سوالات پرسشنامه88
جدول ‏310- پایایی پرسشنامه به تفکیک هر متغیر89
جدول ‏41- فراوانی سن صاحبان کسب و کار95
جدول ‏42- میانگین توجه صاحبان کسب و کار به کارآفرینی سازمانی و هر یک از ابعادش به تفکیک سن96
جدول ‏43- میانگین توجه صاحبان کسب و کار به آمیخته بازاریابی کارآفرینانه و هر یک از عناصر آن به تفکیک سن96
جدول ‏44- جدول فراوانی بر اساس سابقه فعالیت شرکتهای کوچک و متوسط98
جدول ‏45- میانگین توجه شرکتها به کارآفرینی سازمانی و هر یک از ابعادش به تفکیک سابقه فعالیت شرکت98
جدول ‏46- میانگین توجه شرکتها به آمیخته بازاریابی کارآفرینانه و هر یک از عناصر آن به تفکیک سابقه فعالیت شرکت99
جدول ‏47- فراوانی حیطه فعالیت شرکتهای کوچک و متوسط100
جدول ‏48- فراوانی پاسخ دهندگان به شاخصههای هر بعد کارآفرینی سازمانی102
جدول ‏49- فراوانی پاسخ دهندگان به شاخصههای هر بعد آمیخته بازاریابی کارآفرینانه102
جدول ‏410- آزمون بررسی نرمال بودن دادهها104
جدول ‏411- آزمون بررسی رابطه آمیخته بازاریابی و کارآفرینی سازمانی105
جدول ‏412- آزمون بررسی رابطه آمیخته قیمت و کارآفرینی سازمانی107
جدول ‏413- آزمون بررسی رابطه آمیخته محصول و کارآفرینی سازمانی108
جدول ‏414- آزمون بررسی رابطه آمیخته ترفیع و کارآفرینی سازمانی109
جدول ‏415- آزمون بررسی رابطه آمیخته توزیع و کارآفرینی سازمانی110
جدول ‏416- آزمون بررسی رابطه آمیخته شخص و کارآفرینی سازمانی111
جدول ‏417- آزمون بررسی میزان کارآفرینی سازمانی SMEها112
جدول ‏418- جایگاه ابعاد کارآفرینی سازمانی در شرکتهای کوچک و متوسط112
جدول ‏419- جایگاه اجزای آمیخته قیمت در شرکتهای کوچک و متوسط114
جدول ‏420- جایگاه اجزای آمیخته محصول در شرکتهای کوچک و متوسط115
جدول ‏421- جایگاه اجزای آمیخته ترفیع در شرکتهای کوچک و متوسط115
جدول ‏422- جایگاه اجزای آمیخته توزیع در شرکتهای کوچک و متوسط116
جدول ‏423- جایگاه اجزای آمیخته شخص در شرکتهای کوچک و متوسط117
جدول ‏424- جایگاه عناصر آمیخته بازاریابی کارآفرینانه در شرکتهای کوچک و متوسط117
جدول ‏425- رتبه بندی فرضیات براساس میزان رابطه با کارآفرینی سازمانی118
جدول ‏426- آزمون مقایسه بکارگیری کارآفرینی سازمانی بین صاحبان جوان و میان سال SME119
جدول ‏427- آزمون مقایسه بکارگیری آمیخته بازاریابی بین صاحبان جوان و میانسال SME120
جدول ‏428- آزمون مقایسه بکارگیری ابعاد کارآفرینی سازمانی بین شرکتهای نوظهور و رشد یافته121
جدول ‏429- آزمون مقایسه بکارگیری عناصر آمیخته بازاریابی بین شرکتهای نوظهور و رشد یافته121
جدول ‏430- رابطه بین اجزای آمیخته بازاریابی کارآفرینانه با یکدیگر122
جدول ‏431- رابطه بین اجزای آمیخته بازاریابی کارآفرینانه با ابعاد کارآفرینی سازمانی123

فهرست شکلها
-48012885950عنوان صفحه
TOC c "شکل" شکل ‏21- تقسیم بندی کارآفرینی سازمانی بر اساس سطح تحلیل26
شکل ‏22– مدل کارآفرینی سازمانی کوراتکو و همکارنش33
شکل ‏23- مدل کارآفرینی سازمانی کوین و سلوین34
شکل ‏24- مدل کارآفرینی سازمانی وینکر و همکاران35
شکل ‏25- مدل کارآفرینی سازمانی زهرا36
شکل ‏26- تفاوت در حوزه توسعه کسب و کار و تجدید استراتژیک43
شکل ‏27- مدل مفهومی تحقیق75
شکل ‏41- درصد فراوانی مشارکت کنندگان بر اساس سن صاحبان کسب و کار95
شکل ‏42- میانگین توجه صاحبان کسب و کار به کارآفرینی سازمانی و هر یک از ابعادش به تفکیک سن96
شکل ‏43- میانگین توجه صاحبان کسب و کار به آمیخته بازاریابی کارآفرینانه و هر یک از عناصرش به تفکیک سن97
شکل ‏44- درصد فراوانی بر اساس سابقه فعالیت شرکتها98
شکل ‏45- میانگین توجه صاحبان کسب و کار به کارآفرینی سازمانی و هر یک از ابعادش به تفکیک سابقه فعالیت99
شکل ‏46- میانگین توجه شرکتها به آمیخته بازاریابی و هر یک از عناصرش به تفکیک سابقه فعالیت100
شکل ‏47- درصد فراوانی بر اساس فراوانی حیطه فعالیت شرکتهای کوچک و متوسط101

فصل اولکلیات تحقیق مقدمهبا توجه به منابع محدود در شرکتهای کوچک و متوسط، بازاریابی در این شرکتها از اهمیت بسزایی برخوردار است. بهطوریکه بسیاری از محققان، ضعف بازاریابی این شرکتها را دلیل اصلی شکستهای این شرکتها معرفی میکنند؛ لذا در گام اول، تدوین برنامه بازاریابی متناسب با این شرکتها حیاتی به نظر میرسد و در گام بعدی، لزوم توجه به خلاقیت و کارآفرینی در این برنامه ضروری به نظر میرسد. بنابراین تحقیق حاضر با این اهداف، در شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه انجام شد. از طرفی هر تحقیق، برای رسیدن به نتایج قابل اعتماد، ملزم به رعایت اصول و چارچوبهای از پیش تعریف شدهای میباشد. در این پژوهش نیز، محقق سعی کرده تا با رعایت این اصول، یافتههایی تحقیق خود را در 5 فصل تدوین و ارائه دهد. بر این اساس، در فصل اول، به اهداف و کلیاتی از موضوع مورد بررسی، اشاره و در فصل بعد، مبانی نظری موجود و پیشینه مرتبط به آن شرح داده شده است. در ادامه و در فصل سوم، روش تحقیق و شیوه تهیه پرسشنامه بیان و در فصل بعد، به آزمون فرضیات تحقیق پرداخته شده است. در خاتمه نیز به نتایج تحقیق اشاره و بر اساس آن، پیشنهاداتی به صاحبان شرکتهای کوچک و متوسط، مدیران شهرک صنعتی استان کرماشاه و محققان آتی ارائه گردیده است.
بیان مسئلهبا توجه به ویژگیهای خاص جهان امروز، از جمله تغییر و تحولات سریع، پیچیدگیهای فزاینده و رقابت روزافزون(هادیزاده مقدم، رحیمی فیل آبادی، 1384) و همچنین ضعف شیوههای سنتی از قبیل برنامهریزی استراتژیک، تحقیقات و پیشبینیهای بازار(بارت، 1996؛ سیگلکو، ریوکین، 2005)، توجه به شیوههای جدید - جهت فائق آمدن بر این تغییرات- ضروری گشته است(ماسون، 2007). در همین راستا، کارآفرینی سازمانی یکی از شیوههایی است که سازمانهای امروزی به خصوص شرکتهای کوچک و متوسط به آن توجه میکنند. مفهومی که در سال 1970 برای اولین بار مورد استفاده قرار گرفت(هادیزاده مقدم، رحیمی فیل آبادی، 1384) و تا به حال، توسط محققان زیادی به طرق متفاوتی تعریف شده است. در ابتدا این مفهوم بیشتر برای سنجش کارآفرینی سازمانی در شرکتهای از پیش تاسیس شده بکارگرفته میشد ولی به مرور محققین مدعی شدند که استفاده از این مفهوم برای همه شرکتها از جمله شرکتهای کوچک و متوسط مهم و حیاتی است و مزایای زیادی از جمله ایجاد ارزش و توان اقتصادی(دس و همکاران، 2003)، بهبود عملکرد(دس و همکاران، 2003؛ زهرا، 1991؛ زهرا، 1996) و حفظ مزیت رقابتی(کوراتکو، 2007؛ هایتون، 2005) را به همراه دارد.
برای سنجش میزان کارآفرینی سازمانی شرکتها، مدلهای مختلفی وجود دارد که در این تحقیق، از مدلی که زهرا در سال 1995 ارائه داد و شامل نوآوری، تجدید استراتژیک و توسعه کسب و کار میباشد، استفاده شده است(زهرا، 1995؛ شارما، کریسمن، 1999).
به طور کلی توجه به اجزای این مدل به سازمانهای از پیش تاسیس شده برای توسعه و ورود به بازارهای جدید، ایجاد و معرفی محصول جدید و به کارگرفتن مدلهای نوآورانه کسب و کار کمک می کند. در کنار نگرش کارآفرینانه به این شرکتها، وجود محدودیتهایی از قبیل مشکلات مالی، کمبود نیروی انسانی متخصص و کوچک بودن(حسنقلی پور، آقازاده، 1384) و همچنین ویژگیهای منحصر به فرد آنها از جمله انعطافپذیری، نیاز به منابع کم، متکی بودن به منابع داخلی(احمدی، صفری کهره و اعظمی، 1387) سبب شده تا وظایف و برنامههای بازاریابی این شرکتها از جمله آمیخته بازاریابیشان در مقایسه با شرکتهای بزرگ و غیرکارآفرین متفاوت باشد(مارتین، 2009). اما هرچقدر این تفاوتها در ارتباط با وجود نگرش کارآفرینانه ایجاد شود، احتمال تطبیقپذیری این شرکتها با چالشهای ناشی از محیط پیچیده امروزی بیشتر میشود. بهطوریکه آمیخته بازاریابی شرکتهای کوچک و متوسط به عنوان آمیخته بازاریابی کارآفرینانه(محصول، قیمت، توزیع، ترفیع و شخص) یاد شده و باید مجموعه ابزارهایی باشد که یک بنگاه کارآفرین با بکارگیری آنها به شیوهای نوآورانه، توان کسب سود بیشتر و ارائه ارزشی بالاتر را برای مشتریان اولیه - نسبت به سایر رقبا- فراهم آورد(رضوانی، گلابی، 1390). این تعریف متفاوت، نیازمند نگاهی نو، به عناصر تشکیل دهنده آمیخته بازاریابی و همچنین تمامی اجزایی که هر کدام از عناصر آمیخته بازاریابی را تشکیل میدهند، است.
بنابراین این تحقیق، با دو مساله کلی روبرو است؛ اولا با توجه به تفاوتهای شرکتهای کوچک و متوسط با شرکتهای بزرگ و همچنین ویژگیها و محدودیتهای خاص این شرکتها، اجزای هر یک از عناصر آمیخته بازاریابی کارآفرینانه شرکتهای کوچک و متوسط را مشخص کند و ثانیا به دلیل اهمیت نگرش کارآفرینانه به تمامی وظایف و برنامههای بازاریابی این شرکتها در محیط پویای امروزی، این تحقیق در پی پاسخ به این سوال میباشد که آیا رابطه معناداری بین میزان کارآفرینی سازمانی این شرکتها با هر کدام یک از عناصر آمیخته بازاریابی کارآفرینانه وجود دارد یا خیر؟
اهمیت و ضرورت تحقیق
اگرچه عموما پذیرفته شده که اصول بازاریابی، قابلیت کاربرد عمومی برای کسب و کارهای کوچک و بزرگ را دارند(رینولد، 2002؛ شیتال، سانگتا و کومار، 2012)، اما امروزه شیوه بازاریابی شرکتهای کوچک و متوسط با شرکتهای بزرگ متفاوت میباشد. در واقع محققان معتقدند که بسیاری از مدلها و تئوریهایی که برای یک نوع سازمان مفید بوده، ممکن است برای انواع دیگر شرکتها مفید نباشد(موریش، دیاکن، 2009؛ موریش، دیاکن، 2011). لذا از آن جا که از یک طرف بسیاری از اصول و تئوریهای بازاریابی از بررسی و مطالعه تجربههای شرکتهای بزرگ بوجود آمده است(گلابی، خداداد حسینی، مهرابی، سالم زاده، 2011) و از طرف دیگر، SMEها دارای ویژگیهای خاص و منحصر به فرد میباشند(کارسون، 2005)؛ بنابراین فرایند بازاریابی کسب و کارهای کوچک و متوسط باید به صورت جداگانه ای بررسی شود. مساله ای که در بسیاری از تحقیقات از آن غافل شده و به سنجش عناصر و اجزای مختص شرکتهای بزرگ در این شرکتها اهتمام ورزیدهاند. لذا برای روایی سوالات مربوط به آمیخته بازاریابی، باید ابتدا اجزای بازاریابی مختص این شرکتها را به کمک مصاحبه یا تحقیقات کمی مجزایی (در یک نمونه آزمایشی اولیه) بدست آورد.
همچنین با توجه به محیط پویای امروزی، اهمیت آماده سازی شرکتها - در هر اندازه و شکل - برای تقابل با چنین محیطی، ضروری و حیاتی میباشد. در این بین شرکتهای کوچک و متوسط نسبت به شرکتهای بزرگتر به دلیل محدودیت منابع، آسیب پذیرتر میباشند. بهطوریکه تصمیمات اشتباه به سرعت آنها را در معرض شکست و انحلال قرار میدهد(بارت، 1996؛ فاربر، 1999).
یکی از ابزار کارآمدی که امروزه شرکتها برای تقابل و پاسخگویی به محیط، خود را با آن مجهز میکنند، کارآفرینی سازمانی است(زهرا، 1991) که شرکتهای کوچکتر به دلیل داشتن ویژگیهایی چون انعطافپذیری بالاتر، بوروکراسی کمتر به آسانی میتوانند از آن بهره گرفته و سبب بهبود عملکردشان را فراهم کنند(فاربر، 1999). لذا در اولویت قرار دادن تحقیقات کاربردی در زمینه کارآفرینی برای این شرکتها سبب میشود تا این شرکتها قابلیت بکارگیری این ابزار را در عمل یادگرفته و ارتباط آن را با بخشهای مختلف از جمله بازاریابی خود دریابند(اسد سعدی، افتخار، 2011). زیرا این شرکتها در صورت عدم نگرش کارآفرینانه نسبت به وظایف و برنامههای خود(از جمله وظایف بازاریابی خود) در محیط پویای امروزی، به طور حتم با شکست مواجه میشوند(ماسون، 2007).
متاسفانه تاکنون اکثر تحقیقات بین کارآفرینی و بازاریابی در این حوزه، به بررسی بازاریابی کارآفرینانه معطوف شده و با این که دو مفهوم کارآفرینی سازمانی و آمیخته بازاریابی از مفاهیم قدیمی مدیریت بازاریابی به حساب میآیند ولی به جز تحقیق بارت(1996)، به طور مستقیم تاکنون در هیچ تحقیق دیگری به آن پرداخته نشده است. لذا به طور محسوسی این خلا پژوهشی چه در داخل و چه در خارج دیده میشود. بنابراین این تحقیق با بررسی رابطه بین این دو مفهوم، هم به درک رابطه بین آنها کمک کرده و هم بخشی از خلا پژوهشی موجود را برطرف میکند؛ همچنین میتوان میزان کارآفرینانه بودن عناصر بازاریابی این شرکتها را مشاهده و راهکارهایی را برای عملکرد نوآورانهتر بازایابی این شرکتها ارائه داد.
اهداف تحقیق اهداف کلی:1- بررسی رابطه بین کارآفرینی سازمانی و آمیخته بازاریابی کارآفرینانه و در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه.
اهداف جزئی :1- بررسی رابطه بین کارآفرینی سازمانی و جایگاه آمیخته قیمت در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه.
2- بررسی رابطه بین کارآفرینی سازمانی و جایگاه آمیخته محصول در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه.
3- بررسی رابطه بین کارآفرینی سازمانی و جایگاه آمیخته ترفیع در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه.
4- بررسی رابطه بین کارآفرینی سازمانی و جایگاه آمیخته توزیع در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه.
5- بررسی رابطه بین کارآفرینی سازمانی و جایگاه آمیخته فرد در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه.
6- بررسی میزان و جایگاه کارآفرینی سازمانی در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه.
7- بررسی میزان و جایگاه اجزای عناصر آمیخته بازاریابی کارآفرینانه شرکتهای کوچک و متوسط شهرکهای صنعتی استان کرمانشاه.
فرضیه های تحقیق: فرضیه اصلی :1- بین کارآفرینی سازمانی و آمیخته بازاریابی کارآفرینانه در شرکت های کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه رابطه معناداری وجود دارد.
فرضیه فرعی1- بین کارآفرینی سازمانی و جایگاه آمیخته قیمت و در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه رابطه معناداری وجود دارد.
2- بین کارآفرینی سازمانی و جایگاه آمیخته محصول در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه رابطه معناداری وجود دارد.
3- بین کارآفرینی سازمانی و جایگاه آمیخته ترفیع و در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه رابطه معناداری وجود دارد.
4- بین کارآفرینی سازمانی و جایگاه آمیخته توزیع در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه رابطه معناداری وجود دارد.
5- بین کارآفرینی سازمانی و جایگاه آمیخته فرد میزان در شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه رابطه معناداری وجود دارد.
سوالهای تحقیق1- شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه از چه میزان کارآفرینی سازمانی برخوردار میباشند؟
2- هر یک از ابعاد کارآفرینی سازمانی شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه از چه جایگاهی برخوردارند؟
3- شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه از چه میزان آمیخته بازاریابی کارآفرینانهای برخوردار میباشند؟
4- اجزای هر کدام یک از عناصر آمیخته بازاریابی کارآفرینانه شرکتهای کوچک و متوسط شهرکهای صنعتی استان کرمانشاه از چه جایگاهی برخوردرند؟
قلمرو تحقیققلمرو تحقیق شامل قلمرو موضوعی، مکانی و زمانی میباشد.
قلمرو موضوعی؛ در این تحقیق منظور از کارآفرینی سازمانی تنها سه بعد تجدید استراتژیک، نوآوری و توسعه کسب و کار میباشد. همچنین منظور از آمیخته بازایابی کارآفرینانه 5 عنصر شخص، قیمت، ترفیع، توزیع و قیمت می باشد(و دیگر ابعادی که برای این مفاهیم در نظر گرفته می شود را شامل نمی شود) که این مباحث در حوزه مطالعات استراتژیک و بازاریابی قرار میگیرند.
قلمرو مکانی تحقیق شامل بررسی شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان کرمانشاه میباشد.
قلمرو زمانی تحقیق نیز از دی سال1390 تا اواخر شهریور 1391 را دربر میگیرد
روش تحقیقاین پژوهش یک پژوهش کمی و از نوع تحقیقات کاربردی و توسعهای است. همچنین از لحاظ روش پژوهش، یک تحقیق توصیفی-پیمایشی محسوب میشود. روش جمعآوری اطلاعات شامل دو بخش کتابخانهای و میدانی است. برای جمعآوری اطلاعات مربوط به چارچوب نظری و پیشینه پژوهش از روش کتابخانهای و برای جمع‌آوری اطلاعات مورد نظر جهت آزمون فرضیات از روش میدانی(به کمک پرسشنامه) کمک گرفته شد. پرسشنامه شامل دو بخش سوالات عمومی و تخصصی است. بخشی از سوالات تخصصی، به سنجش آمیخته بازاریابی کارآفرینانه و بخش دیگر آن به سنجش کارآفرینی سازمانی شرکتها بر اساس طیف لیکرت میپردازد. سوالات بخش کارآفرینی سازمانی از مدل زهرا(1995) استخراج شد. اما برای دستیابی به سوالات بخش آمیخته بازاریابی این شرکتها، ابتدا پرسشنامهای جامع به کمک مبانی نظری این بخش تهیه شد، سپس در بخشی از شهرکهای صنعتی استان کرمانشاه که به عنوان نمونه اولیه آزمایشی انتخاب شده بودند، توزیع شد. در نهایت به کمک آزمونهای آماری، آمیخته بازاریابی متناسب با آنها بدست آمد. جامعه آماری این تحقیق، شرکتهای کوچک و متوسط شهرک صنعتی فرامان استان کرمانشاه میباشد که تعداد واحدهای فعال در آن 114 شرکت میباشد که با استفاده از فرمول تعیین حجمِ نمونهی جامعه محدود، 63 واحد به عنوان نمونه انتخاب شدند.
به منظور تجزیه و تحلیل داده‌های پرسشنامه از نرم افزار SPSS و برای ترسیم نمودارهای بخش آمار توصیفی از نرم افزارEXEl بهره گرفته شد. در بخش آمار توصیفی از شاخصهای آماری نظیر فراوانی، میانگین، انحراف معیار، جداول و نمودار‌های آماری استفاده شد. همچنین در بخش آمار استنباطی از آزمونهایی چون آزمون فریدمن، ضریب همبستگی اسپیرمن، آزمون دو-جمله ای، تحلیل عاملی، مقایسه میانگین دو جامعه، آزمون میانگین یک جامعه و کولموگوروف-اسمیرنوف استفاده شد.
کاربرد نتایج تحقیقاین تحقیق در صورت همکاری مناسب تولیدکنندگان در ارائه اطلاعات مناسب میتواند جایگاه کارآفرینی سازمانی و آمیخته بازارایابی کارآفرینانه این شرکتها را مشخص کند. همچنین ابزارهایی که صاحبان این واحدها به عنوان وظایف بازاریابی از آن استفاده می کنند، معلوم می کند. بعلاوه این تحقیق به صاحبان این کسب و کارها میتواند در یافتن استراتژیهای مناسب در خصوص عناصر آمیخته بازاریابی(قیمت، محصول، ترفیع، توزیع و شخص) برای داشتن عملکردی بهتر، یاری رساند.
متغیرهای تحقیقمتغیر شامل هرچیزی است که بتواند ارزشهای گوناگون و متفاوت را بپذیرد. این ارزشها میتواند در زمانهای مختلف برای یک شخص یا یک چیز متفاوت باشد یا این که در یک زمان برای اشخاص یا چیزهای مختلف متفاوت باشد(سکاران، 1390). متغیرها بر اساس نقشی که در پژوهش برعهده دارند به دو دسته تقسیم بندی می شود:
الف: متغیر مستقل؛ متغیری است که توسط پژوهشگر اندازهگیری، دستکاری یا انتخاب میشود تا تاثیر یا ارتباط آن با متغیر دیگر را مشخص کند(دانایی فرد، الوانی، آذر، 1389). در این تحقیق متغیرهای مستقل عبارتند از: کارآفرینی سازمانی و سه بعد آن(تجدید استراتژیک، نوآوری و توسعه کسب و کار).
ب: متغیر وابسته؛ متغیری است که مشاهده یا اندازهگیری میشود تا تاثیر متغیر مستقل بر آن معلوم و مشخص شود(خاکی، 1382). در این تحقیق متغییرهای وابسته عبارتند از: آمیخته بازاریابی کارآفرینانه و هر 5 عنصر آن(شخص، قیمت، توزیع، ترفیع و محصول).
تعریف متغیرهاتعریف مفهومی متغیرهاقیمت: مقدار پولی است که مشتریان برای بدست آوردن کالا پرداخت میکنند(کاتلر، آرمسترانگ، 1379).
ترفیع: برنامههایی که از سوی مدیران بازاریابی برای برقراری ارتباط با مصرف کننده با یکی از اهداف معرفی، یادآوری و یا ترغیب استفاده می شود(رضایی، 1389؛ رضوانی، گلابی، 1390).
محصول: محصول شامل ترکیب کالا و خدماتی است که شرکت به بازار هدف خود ارائه میدهد(کاتلر، آرمسترانگ، 1379).
شخص: افرادی میباشند که عمدتا به منظور کسب هدفهای شخصی، کسب و کاری را تاسیس و اداره میکنند و این کار تنها منبع درآمد آنها به حساب میآید(صمدآقایی، 1388).
توزیع: دربرگیرنده آن دسته از فعالیتهای شرکت است که کالا را در دسترس مصرف کنندگان قرار می دهد(کاتلر، آرمسترانگ، 1379).
تجدید استراتژیک: تلاشهای کارآفرینانه سازمانی که منجر به تغییرات قابل توجه در کسب و کار سازمان، سطح ساختار و یا استراتژی سازمانی میشود، تعریف شده است(شارما، کریسمن، 1999).
نوآوری: ایجاد، توسعه و اجرای ایدهها و رفتارهای جدید را نوآوری گویند(وینکر، سیجده، دورینگ و نیجهف، ، 2008).
توسعه کسب و کار : به تلاشهای کارآفرینانه سازمانی که منجر به ایجاد کسب و کارهای جدید درون یا بیرون سازمان میشود، اطلاق شده است(شارما، کریسمن، 1999).
کارآفرینی سازمانی: شامل معرفی محصولات و فرایندهای جدید، طراحی ساختارهای جدید سازمانی و گسترش بازارهای جدید است. همچنین این مفهوم شامل اصلاح دورهای ساختارها و استراتژیها که ممکن است منجر به تعریف مجدد بعضی قلمروها شود، نیز اطلاق میشود(رومرو-مارتینز، فرناندز-رودریگز، وازکویز-اینچواستی، 2010)
آمیختهی بازاریابی کارآفرینانه: مجموعه ابزارهایی است که یک بنگاه کارآفرین با بکارگیری آن ها به شیوه ای نوآورانه، به صورت بهرهگیری از تواناییهای فرد کارآفرین، همچنین ترکیب مولفههای قیمت، محصول، ترفیع و توزیع سعی در کسب سود بیشتر و ارائه ارزشی بالاتر نسبت به سایر رقبا برای مشتریان اولیه/ثانویه دارد(رضوانی، گلابی، خداداد حسینی و فارسی، 1389).
تعریف عملیاتی متغیرهاتعریف عملیاتی، مفهومی مرکب از ارائه سوابق، پی آمدها یا مفاهیم وابسته به مفهوم نیست؛ بلکه در آن صفات قابل مشاهدهی مفهوم را برای این که بتوان آن را اندازهگیری کرد، توصیف میشود(دانایی فرد و همکاران، 1389). در این تحقیق تعریف عملیاتی متغیرها به شرح زیر میباشد.
آمیخته قیمت: در این تحقیق منظور از آمیخته قیمت؛ استراتژیهایی چون تخفیف، فروش اقساطی، داشتن قیمتهای متنوع و پیروی از قیمت بازار میباشد و مانند سایر متغیرهای این پژوهش، به وسیله طیف پنچگانه لیکرت سنجیده میشود .
آمیخته توزیع: در این تحقیق منظور از آمیخته مکان(توزیع)؛ توسعه و نفوذ در بازار و انتخاب روشهای توزیع بر اساس سود و تفاوتهای هر منطقه میباشد.
آمیخته ترفیع: در این تحقیق منظور از آمیخته ترفیع؛ تبلیغات دهان به دهان، استفاده از ویزیتور، تبلیغ بر روی کامیون ها و شرکت در همایشها و نمایشگاهها میباشد.
آمیخته محصول: در این تحقیق منظور از آمیخته محصول؛ برند، بسته بندی، گارانتی و هم خوانی محصول با نیاز مصرف کننده است.
آمیخته شخص: در این تحقیق منظور از آمیخته شخص؛ دادن ایدههای اصلی کسب و کار توسط صاحب کسب و کار و توانایی برقراری روابط دوستانه به رقبا، مشتریان و سازمانهای ذی ربط میباشد.
نوآوری: در این تحقیق منظور از نوآوری؛ تغییر در خطوط محصول، توجه و ارائه محصول جدید، اضافه کردن ارزش افزوده به محصول اصلی و توجه به تحقیق و توسعه است.

توسعه کسب و کار: در این تحقیق منظور از توسعه کسب وکار؛ افزودن خطوط، واحد، کسب و کار و شرکتهای جدید به فعالیتهای اصلی شرکت میباشد. همچنین در این تحقیق، توجه به پروژههایی پر ریسک و تاسیس واحدهای مشترک با رقبا جز این مفهوم میباشد.
تجدید استراتژیک: در این تحقیق منظور از تجدید استراتژیک؛ تغییرپذیری در برابر قوانین، توجه به بازارها و مشتریان جدید و همچنین تغییر در شیوه توزیع و تامین مواد اولیه میباشد.
کارآفرینی سازمانی: در این تحقیق کارآفرینی سازمانی با توجه به مدل زهرا(1995) نوآوری، تجدید استراتژیک و توسعه کسب و کار تعرف شده است.
آمیختهی بازاریابی کارآفرینانه: در این تحقیق عناصر آمیخته قیمت، ترفیع، توزیع، محصول و شخص به عنوان عناصر آمیخته بازاریابی کارآفرینانه تعریف شده است
277511111430فصل دوم ادبیات تحقیقمقدمهپس از گذر از موج صنعتی شدن که اوج رقابت در صنایع بزرگ و توجه به تولید انبوه به حساب میآمد و ورود به ربع آخر قرن بیستم، معادلات توسعه و پیشرفت دگرگون شد(بافندهزنده، نوروزی، عالی، 1389). در این دوره و به دلیل تغییرات روزافزون محیطی(حسنقلیپور، آقازاده، 1384؛ کریستین، 2004)، تحولات سریعی در تکنولوژی، بازار و حتی ساختارهای کسب و کار اتفاق افتاد(کریستین، 2004). در چنین محیطی، شرکتها با عدم اطمینان، فشارهای رقابتی(حسنقلیپور، آقازاده، 1384)، تقاضاهای رو به رشد و متناقض در حجم، کیفیت، قیمت و دیگر ویژگیها مواجه شدند(کریستین، 2004).
این مسائل به رکود شرکتهای بزرگ که به عنوان ستون اقتصادی کشورها به حساب میآمدند، منجر گردید؛ زیرا شیوههای مدیریتی، ساختار سازمانی و فرهنگی این شرکتها برای محیطهای ثابت با بازارهای متجانس و رو به رشد طراحی شده بود و قادر به انطباق خود با تغییرات محیطی نبودند(بارت، 1996). این عدم انطباق با محیط برای این شرکتها، چالشها و مشکلاتی را بوجود آورد که از جمله آن میتوان به تعدیل نیرویکار اشاره کرد(موریس، کوراتکو، 2002). به طوریکه مثلا در بین سالهای 1987 تا 1992 شرکتهای آمریکایی، 3/2 میلیون نفر از کارکنان خود را اخراج کردند(بارت، 1996).
این عدم توانایی شرکتهای بزرگ در پاسخگویی سریع به تغییرات محیطی و همچنین ضعف شیوههای سنتی از قبیل برنامهریزی استراتژیک، تحقیقات و پیشبینیهای بازار در اداره این تغییرات(بارت، 1996؛ سیگلکو، ریوکین، 2005)، توجه به شیوههای جدید، جهت فائق آمدن بر مشکلات سازمانها را ضروری کرد(سیگلکو، ریوکین، 2005). یکی از این شیوههای جدیدی که امروزه در فعالیتهای صنعتی بسیاری از کشورهای جهان(به خصوص در بخش خصوصیشان) مورد توجه قرار گرفتهاست، بنگاههای کوچک و متوسط است(اسد سعدی، افتخار، 2011؛ حسنقلیپور، آقازاده، 1384؛ راجا، کومار، 2008).
شرکتهای کوچک و متوسط به دلیل دارا بودن پتانسیل بالقوه برای ایجاد اشتغال و درآمد(احمدی و همکاران، 1387)، انعطافپذیری در برابر تغییرات محیطی(احمدی و همکاران، 1387؛ بارت، 1996؛ زری باف، شفیع خانی، 1385)، تواناییهای لازم جهت جذب سرمایههای محدود و پراکنده موجود در جامعه و هدایت آنها در فعالیتهای تولیدی و صنعتی(سمیع زاده، چهارسوقی، 1387)، متکی بودن به منابع داخلی، پرورش نیروهای متخصص در جهت رفع مشکلات بیکاری، فقر، عدم توازن منطقهای و دستیابی به توسعه صنعتی(احمدی و همکاران، 1387؛ اسچاچتیبک، 2011) مورد توجه قرار گرفتهاند؛ به طوریکه امروزه از این شرکتها به عنوان ستون فقرات اقتصادی کشورهای توسعهیافته(افجه، سجادی نائینی، 1389) و مولفهای مهم در رشد و توسعه اقتصادی همه کشورها یاد میشوند(اسچاچتیبک، 2011؛ زری باف، شفیع خانی، 1385؛ سمیع زاده، چهارسوقی، 1387؛ معاونت برنامهریزی و امور اقتصادی، 1388).
در حال حاضر نیز، تقریبا 40 درصد از تولیدات صنایع مختلف در این شرکتها تولید میشود(راجا، کومار، 2008). همچنین 7/99 درصد از کارفرمایان کشورهای آمریکای شمالی در این حوزه فعالیت میکنند که 50 درصد از درآمد و 54 درصد از مشاغل بخش خصوصی این کشورها را به خود اختصاص دادهاند(موریس، اسچیندهوت، لافرگ، 2002) و پیشبینی میشود که همچنان به روند رو به رشد خود ادامه دهند(اسد سعدی، افتخار، 2011). به همین دلیل، امروزه این شرکتها را به عنوان موتورهای محرک توسعه میشناسند(احمدی و همکاران، 1387)؛ لذا محققان امروزه بیش از پیش به تحقیق بر روی فعالیتها و عملیاتهای این بنگاهها پرداختهاند(هیل، مک گوان، 1999).
در این بخش، نخست ماهیت شرکتهای کوچک و متوسط مورد بررسی قرار گرفته، سپس بکارگیری کارآفرینی در این شرکتها بحث شده است. در خاتمه به تکنیکهای بازاریابی متناسب با این شرکتها پرداخته میشود.

شرکت های کوچک و متوسط:مفهوم شرکت های کوچک و متوسطهمانطور که در بخش قبل نیز بدان اشاره شد، امروزه شرکتهای کوچک و متوسط در همه سطح جهان توسعه پیدا کردهاند(اسد سعدی، افتخار، 2011؛ راجا، کومار، 2008) و نقش اقتصادی و اجتماعی پررنگی را در جهان ایفا می کنند(فاربر، 1999)؛ اما با این حال، هنوز در ادبیات این بخش، یک تعریف جامع و مورد پذیرش همگان از این شرکتها ارائه نگردیده است(اسد سعدی، افتخار، 2011؛ زاتزالو، گری،2000). بسیاری از محققان این موضوع را به دلیل استفاده از معیارهای مختلفی که در تعریف این شرکتها استفاده میشود، میدانند(اسد سعدی، افتخار، 2011؛ سمیعزاده، چهارسوقی، 1388؛ معاونت برنامه ریزی و امور اقتصادی، 1388). به طوریکه این معیارها از یک کشور به کشور دیگر از جهات مختلف متفاوت است(حسنقلیپور، آقازاده، 1384؛ زری باف، شفیع خانی، 1385). از جمله معیارهای مورد استفاده در این بنگاهها را میتوان در جدول 2-1 مشاهده کرد.
جدول STYLEREF 1 s ‏2 SEQ جدول * ARABIC s 1 1 خلاصه ای از معیارهای بکار رفته در تعریف شرکت های کوچک و متوسطمعیار مورد استفاده منبع بکارگرفته شده
تعداد کارکنان افجه، سجادی نائینی، (1389)، اسد سعدی، افتخار(2011)
عملکرد مالی سالانه و تراز سالیانه زری باف، شفیع خانی(1385)، سمیعزاده، چهارسوقی(1388)
حجم تولید - نوع تکنولوژی -
صادراتی بودن تولیدات افجه، سجادی نائینی(1389)، سمیعزاده، چهارسوقی(1388)
میزان فروش یا درآمد احمدی و همکاران(1387)، حسنقلیپور، آقازاده(1384)

کشورهای مختلف عموما با انتخاب یک یا دو شاخص، بنگاههای خود را کمی کرده و تعریف مشخصی را برای حمایت از اینگونه واحدها ارئه دادهاند(افجه، سجادی نائینی، 1389). همچنین در بعضی کشورها(مثل کشورهای آمریکای شمالی) تعاریف موجود از این بنگاهها، برای صنایع مختلف متفاوت است؛ در حالی که در کشورهای اتحادیه اروپا، از یک تعریف(عموما تعداد کارکنان(اسد سعدی، افتخار، 2011) برای همه صنایع استفاده میشود(افجه، سجادی نائینی، 1389).
در این بین، تعریف این شرکتها بر اساس تعداد کارکنان بیش از دیگر معیارها مورد توجه کشورها قرار گرفته است(احمدی و همکاران، 1387؛ فدایی نژاد، خالقی، مهاجری، 1389). به طور مثال در آلمان به بنگاههایی که کمتر از 10 نفر کارکن دارند، بنگاه کوچک، بین 10 تا 499 کارکن، بنگاه متوسط و بالاتر از آن را بنگاه بزرگ مینامند(فدایی نژاد و همکاران، 1389).
اما در بین همه این تعاریف، تعریفی که بانک سرمایهگذاری و صندوق سرمایهگذاری اروپا در مورد شرکتهای کوچک و متوسط ارائه داده، در ادبیات اقتصادی جهان مقبولتر از بقیه تعاریف قرار گرفته است و به عنوان یک تعریف استاندارد مورد استفاده قرار میگیرد. در این تعریف که آخرین بار در سال 2003 مورد بازنگری و تعدیل قرار گرفته است، شرکتها براساس سه خصوصیتِ تعداد کارمندان، حجم معاملات و ارزش کل داراییها تقسیمبندی شدهاند(معاونت برنامهریزی و امور اقتصادی، 1388)که به صورت خلاصه در جدول 2-2 نشان داده شده است.
جدول STYLEREF 1 s ‏2 SEQ جدول * ARABIC s 1 2 - تعریف بانک سرمایه گذاری و صندوق سرمایه گذاری اروپا از شرکت های کوچک و متوسط*
تعدادکارکنان(نفر) حجم معاملات(میلیونیورو) ارزشکل دارایی(میلیونیورو)
شرکت های خرد کم تر از 10 کمتر از 2 کمتر از 2
شرکت های کوچک 10 تا 50 2 تا 10 2 تا 10
شرکت های متوسط 50 تا 250 10 تا 50 10 تا 43
* معاونت برنامهریزی و امور اقتصادی
متاسفانه در کشور ایران از شرکتهای کوچک و متوسط یک تعریف جامع و مورد پذیرش همه دستگاهها وجود ندارد و دو مرجع ذیربط، دو تعریف متفاوت از آن ها ارائه دادهاند. مرکز آمار ایران و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، موسسات بالای 10 کارکن را بزرگ و زیر این تعداد کارکن را کوچک معرفی کرده است(سایت مرکز آمار جمهوری اسلامی ایران)؛ درحالیکه وزارت صنایع و معادن موسسات بزرگ را موسساتی با حداقل 50 کارکن و زیر 50 کارکن را موسسات کوچک معرفی کرده است(سایت وزارت صنایع و معادن).
چالشهای شرکت های کوچک و متوسطاما با همه مطالبی که نشان از اهمیت این شرکت ها در محیط امروزی دارد، این شرکتها نقاط ضعفی نیز دارند که منجر به انحلال بسیاری از آنها در سالهای اولیه بعد از تاسیسشان میشود(اسچاچتیبک، 2011؛ فاربر، 1999؛ فیضپور، پوش دوز باشی ، 1387). این مساله تا به حدی است که بعضی شکست در این کسب و کارها را یک قانون می دانند(رضوانی، گلابی، 1390). سعیدنیا در تحقیقات خود نشان داد که SMEها در 3 تا 5 سال اول بعد از تاسیسشان، با ورشکستگی مواجه میشوند(سعیدنیا، 1388). همچنین پلیتر مدعی شد که به طور متوسط در 3 سال اول بعد از تاسیس، 56% از کسب و کارهای جدید شکست میخورند و در 3 سال بعد این رقم به 69% میرسد(پلتیر، اسکواتی، 2010). بارت نیز در تحقیق خود به نرخ بالای شکست شرکتهای کوچک و متوسط اشاره کرده است که هر سال در آمریکا، 800000 شرکت جدید ایجاد میشود و در همین مدت 725000 شرکت با شکست مواجه میشوند(بارت، 1996).
در این بین تحقیقات زیادی نیز انجام شده و هر یک از محققان، عواملی را به عنوان عوامل اصلی این نرخ بالای شکست معرفی کردهاند که بعضی از این پژوهشها را میتوان در جدول 2-3 مشاهده کرد.
جدول STYLEREF 1 s ‏2 SEQ جدول * ARABIC s 1 3- خلاصه ای از مهم ترین محدودیت های ذاتی شرکت های کوچک و متوسطتحقیقات صورت گرفته یافته های تحقیقات
حسنقلی پور و آقازاده( 1384)
- مشکلات مالی ، دانش و تخصص
- کمبود سرمایه انسانی
اخوان صراف( 1386) - مشکلات مالی و دانش ؛ - اثر گذاری محدود بر بازار ؛ - کمبود کارشناسان متخصص مشاور ؛ - کمبود منابع
افجه و سجادی نائینی (1389) - مشکلات مالی و دانش
- عدم جانشینمناسب برای کارآفرینان و موسسان درهنگام بازنشستگی
- کمبود سرمایه انسانی ؛ - کمبود منابع
بافنده زنده و همکاران(1389) - بازارشناسی و مشکلات قوانین و مقررات ؛ - کمبود اطلاعات
- کمبود سرمایه انسانی
بارت(1996) - فقدانمنابع لازم برای جبرانتصمیات اشتباه(درمقایسهباشرکتهای بزرگ)
- کمبود منابع
کارسون و گیلمور (2000)
- مشکلات دانش و تخصص ؛ - اثر گذاری محدود بر بازار؛ - کمبود کارشناسان متخصص مشاور ؛ - کمبود منابع(زمان، دانش بازاریابی)
زاتزالو، گری (2000)، گین هیوزن، میدل، لاسن، 2008)، شیتال و همکاران(2012) - ضعف بازاریابی
میلر( 2006)( به نقل از مقیمی ، 1387) - کنترل های ضعیف
- عدم توانایی در رقابت با شرکت های بزرگتر و قویتر
گین هیوزن و همکاران(2008) - کمبود منابع
- کمبود سرمایه اجتماعی
- کمبود سرمایه انسانی
کرنی، هیسریچ، رچه (2008) - عدم توانایی رقابت با رقبا
موریش، دیاکن، (2009)، موریش، دیاکن(2011) - مشکلات مالی و بازاریابی
اسد سعدی، افتخار(2011) - مشکلات مالی و مشکلات دانش و تخصص
- اثر گذاری محدود بر بازار
اسچاچتیبک(2011) - عدم روحیه کارآفرینی در این شرکت ها
اگرچه بعضی نویسندگان مهمترین محدودیت SMEها را محدودیت منابع انسانی میدانند(کریر، 1994)؛ ولی بسیاری دیگر نیز بازاریابی را عامل اصلی در موفقیت و یا شکست SMEها میدانند و معتقدند که موفقیت و ادامه حیات کسب و کارهای کوچک و متوسط منوط به میزان اثربخشی فعالیتهای بازاریابی آنها است(زاتزالو، گری، 2000). هریس موانع مرتبط به بازار این شرکتها را موارد زیر بیان نموده است(بافنده زنده و همکاران، 1389):
وجود خریدهای انحصاری
ماهیت دشوار قراردادهایی که این صنایع باید با صنایع بزرگ منعقد کنند
وجود بازارهای انحصاری در بخشهای مختلف
نوسانات در عرضه و تقاضا
عدم وجود ساز و کارهای بازاریابی و در نتیجه ناتوانی در دسترسی به کانالهای توزیع ملی و بین المللی
خرید مواد اولیه در مقیاسهای کم که منجر به افزایش قیمتها میشود.
در بخشهای بعدی در رابطه با بازاریابی این شرکتها به تفصیل پرداخته خواهد شد.
جایگاه شرکت های کوچک و متوسط در محیط امروزیبا همه محدودیتها و موانعی که در بخش قبل بدان اشاره شد، امروزه در اروپا 8/99% از کسب و کارها جز این بنگاهها محسوب میشوند و 66% نیروی کار در این بخش مشغول به کار میباشند(این سهم در کشورهای حوزه مدیترانه به 90% میرسد)(افجه، سجادی نائینی، 1389). همچنین در حال حاضر، تقریبا 40% از تولیدات صنایع در این بخش صورت میگیرد(راجا، کومار، 2008) و 7/99% از کارفرمایان کشورهای آمریکای شمالی در این حوزه فعالیت میکنند که 50 درصد از درآمد و 54 درصد از مشاغل بخش خصوصی این کشورها را به خود اختصاص دادهاند(موریس، و همکاران، 2002). همچنین به دلیل این که اصولا شرکتهای بزرگ، وظایفی که برایشان ارزش افزوده ایجاد میکند را برای برون سپاری به شرکت های کوچک واگذار میکنند، بنابراین این شرکت ها به عنوان بخشی از زنجیره عرضه صنایع بزرگ نیز محسوب شده و در اتصال بخش صنعتی جهان، نقش حیاتی را ایفا میکنند(شیتال و همکاران، 2012). در ایران و بنا به آمار سایت سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران، تا پایان سال 1389، حدود 88 درصد سازمانهای کشور، جز شرکتهایکوچک و متوسط محسوب میشوند و حدود 45 درصد اشتغال کشور در این شرکتها انجام میشود که این آمار نشان دهنده نقش پررنگ این سازمانها در توسعه اقتصادی است(سایت سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران). محققین ویژگیهای مختلفی را برای این منظور بیان کردهاند که بعضی از آن ها در جدول 2-4 میتوان مشاهده کرد.
جدول STYLEREF 1 s ‏2 SEQ جدول * ARABIC s 1 4- خلاصه ای از ویژگی های ذاتی شرکت های کوچک و متوسطویژگی های شرکت های کوچک و متوسط منابع
- پتانسیل بالقوه برای ایجاد شغل و درآمد احمدی و همکاران( 1387)، افجه، سجادی نائینی (1389)، اسد سعدی، افتخار(2011)، اسچاچتیبک (2011)
شیتال و همکاران(2012)
- انعطاف پذیری در برابر تغییرات محیط زری باف، شفیع خانی(1385)، احمدی و همکاران(1387)، بارت( 1996)
- تواناییهای لازم جهت جذب سرمایه های محدود و پراکنده موجود در جامعه و هدایت آن ها در فعالیت های تولیدی و صنعتی سمیع زاده، چهارسوقی(1387)
- متکی بودن به منابع داخلی
- پرورش نیروهای متخصص در جهت رفع مشکلات بیکاری، فقر، عدم توازن منطقه ای و دستیابی به توسعه احمدی و همکاران(1387)
- تقویت روحیه کارآفرینی و رقابتپذبری،افزایش بهرهوری وایجاد اشتغال معاونتبرنامهریزیوامور اقتصادی(1388)
- نقش بسیار موثر در توسعه فناوری و کارآفرینی سعیدنیا(1388)
- توجه به اشتغال و کارآفرینی فیض پور، پوش دوز باشی(1387)
اسچاچتیبک(2011)
شیتال و همکاران(2012)
- جذب نیروی کار ، توزیع و تولید درآمد
-کاهش فقر، محرکی برای ارتباط بخش های مختلف جغرافیایی و اقتصادی عبدالله، هوتورو(2011)
- افزایش مصرف و رونق اقتصادی شیتال و همکاران(2012)
بنابراین همانطور که در جدول فوق مشاهده میشود، این شرکتها از ویژگیهایی چون تطبیقپذیری، انعطافپذیری، سرعت، سلطهجویی و نوآوری که در دنیای امروز و برای موفقیت بلندمدت شرکتها ضروری است، برخوردارند(ژانگ، وان و جیا 2008) که موریس و کوراتکو این ویژگیها را مترادف با واژه کارآفرینی دانستهاند(موریس، کوراتکو ، 2002). در بین محققان دیگر نیز این تمایل وجود دارد که SMEها را با کارآفرینی مترادف کنند؛ زیرا چالشها و شرایط ذاتی موجود در تاسیس یک کسب و کار خصوصی با ویژگیهای شخصیتی کارآفرینان از جمله تمایل به پذیرش خطر، تعیین سرنوشت توسط خود و تمایل به استقلال سازگارتر میباشد(مقدسی، 1388). از طرفی بعضی محققان معتقدند که نباید هر کسب و کاری را کارآفرین دانست. زهرا معتقد است که شرکتها برای حرکت از مرحله شروع به مرحله بلوغ، نیاز به بکارگیری کارآفرینی و به خصوص کارآفرینی سازمانی دارند(زهرا، فیلاتوچف، رایت، 2009)؛ یعنی شرکتهایی که خواهان این رشد میباشند باید از کارآفرینی برای نیل به اهدافشان استفاده کنند، نه این که کارآفرینی مترادف با واژه کسب و کارشان باشد. بومول، لاتین، اسکارم، (2007) نیز معتقدند از آنجا که بسیاری از کسب و کارهای کوچک، مقلد(کپی بردار) هستند، لذا واژه کارآفرین که بسیار با واژه نوآور نزدیک است، نباید مترادف با کسب و کارهای کوچک به کار برده شود. همچنین بجرک و هالتمن(2002، به نقل از موریش، دیاکن، 2011) معتقدند که همه شرکتهای کوچک اگرچه کارآفرین نیستند؛ اما آنها نیز برای رشد به کارآفرینی نیاز دارند. این رشد میتواند به عنوان مزیت شرکتهای کوچک در بازاریابی و قدرت نفوذ شرکت در بازار مورد استفاده قرار گیرد.
اما این که کارآفرینی چیست و چگونه به شرکتهای کوچک در حال رشد کمک میکند، موضوعی است که در بخش بعدی به طور مفصل بدان پرداخته شده است.
کارآفرینیتاریخچه کارآفرینیبا نگاهی گذرا به سیر تاریخی واژه "کارآفرینی"، روشن میشود که کارآفرینی، ریشه ای فرانسوی داشته و اگر چه از ابتدای خلقت بشر- همراه با او- در تمام شئون زندگی حضور داشته، اما به صورت رسمی در ابتدا تنها در حوزه موزیک مطرح بوده است(صمدآقایی، 1388). این واژه در فرهنگ لغات آکسفورد نیز "رئیس یا مدیر موسسه ملی موزیک" تعریف شده بود. اما از سال 1939، کارآفرینی وارد حوزه جدیدتر و وسیعتر کسب و کار شد(صمدآقایی، 1388؛ ناهید، 1388). در این برهه زمانی، "کارآفرین" به کسی گفته میشد که موسس یک بنگاه اقتصادی باشد(صمدآقایی، 1388). همچنین اقتصاددانها برای اولین بار، این واژه را در نظریههای اقتصادی خود به کار بردند(عبدالملکی، یوسفی افراشته، پیرمحمدی، سبکرو، 1387) و گسترش آن را بهترین راه برای رهایی از رکود و بحران اقتصادی معرفی کردند(هیل، هولتمن و میلز، 2008). تحقیقات در مورد این زمینه از پژوهش اقتصاددانی به نام جوزپ اسچامپتر نشات گرفت. وی معتقد بود که عامل اصلی رشد اقتصادی، کارآفرینانی هستند که محصول جدید و یا شیوههای جدید تولید و دیگر نوآوریهای مرتبط با فعالیت های اقتصادی را معرفی میکنند(بارینگر، بلودرن، 1999). این تحقیقات در دهه ۱۹۷۰ میلادی به اوج خود رسید. جایی که اقتصاددانان پس از مشاهده شکست مدیریتِ تقاضای مصرفکننده، برای جلوگیری از تورم مستمر در این دهه به کارآفرینی توجه کردند. اقتصاددانان دریافتند که بهرهوری دو یا سه درصدی سالانه سالهای دهه ۱۹۵۰و۱۹۶۰، تقریبا در دهه۱۹۷۰ به صفر رسیده است. این مساله باعث شد تا به جای توجه به مدیریت تقاضا، بر عرضه کالا و خدمات که در قلمرو کارآفرینی قرار داشت، بیشتر توجه کنند(ناهید، 1388).
بعد از آن بود که این مفهوم در حوزههای مختلف علوم انسانی از جمله مدیریت، جامعهشناسی و روانشناسی و در چند دهه اخیر در بازاریابی مطرح شد(تقی زاده، تاری، موسوی، 1386)؛ به طوریکه امروزه میتوان ادعا کرد کارآفرینی از عمدهترین جریانهای حاکم بر حیات بشری در آغاز دهه سوم میلادی به شمار میرود(طاهری، شایان جهرمی، ترابی، 1389).
مفهوم کارآفرینیامروزه بر محققان اگرچه نقش کارآفرینی در رشد اقتصادی محرز گردیده(بومول و همکاران، 2007؛ سیمپسون، پادمور، تیلور و فریکنال هوگس، 2006) و از آن تعاریف زیادی ارائه شده است؛ ولی با وجود این، مفهوم و ماهیت اصلیاش همچنان شناخته شده نیست و نمیتوان تعریف استاندارد و جامعی از آن ارائه کرد(صمد آقایی، 1388؛ هیل، مک گون، 1999). اما به طور کلی در تعاریف موجود از کارآفرینی، با 3 نوع رفتار مواجه میباشیم:
پذیرش پیشگامی
سازماندهی مجدد و مکانیزم های اجتماعی/ اقتصادی جهت بهرهبرداری از منابع
قبول خطر و شکست(شهرکی پور، ندری، شیرمحمدی، 1389).
در جدول 2-5 نیز به بعضی از این تعاریف اشاره شده است.
جدول STYLEREF 1 s ‏2 SEQ جدول * ARABIC s 1 5- خلاصه ای از تعاریف موجود از کارآفرینی و کارآفرینتعاریف موجود از کارآفرینی و کارآفرین
شهرکیپور و همکاران (1389) کارآفرین شخصی حقیقی یا حقوقی است که توانایی تحمل مخاطره را داشته و می تواند یک اندیشه اولیه را به یک فعالیت اقتصادی تبدیل کند.
ناهید(1388) کارآفرینی عبارت است از فرایندی که با شناسایی خدمت از سوی فردی که معمولاً ریسک پذیر بوده و دارای تفکر و نگاه دوراندیشانه است، آغاز و پس از طی مراحل مختلف از جمله ایده یابی، غربال ایده، امکان سنجی و تدوین طرح کسب و کار و... به تشکیل شرکت منتهی می شود.
رومرو مارتینز، فرناندز رودریگز و وازکیوز، اینچاستی(2010) کارآفرینی به عنوان کشف و بهره برداری از فرصت ها تعریف می شود.
بومول و همکاران، (2007) واژه کارآفرین به صاحبان کسب و کار- اعم از واحد جدید و یا در حال فعالیت- گفته می شود که محصول یا خدمتی را به شیوه و روش های جدید تولید کرده و یا کالا و خدمات موجود را با هزینه کم تری عرضه می کنند.
هاربی، اندرسون، (2010) در یک سطح کلان، کارآفرینی می تواند به عنوان مجموعه ای از تصمیم گیری فردی توسط کارآفرین درباره سرمایه گذاری های در کسب و کار جدید، مفهوم سازی شود
زهرا و همکاران(2009) افرادی که عموما به منظور ایجاد ثروت، انگیره ای برای پیگیری و پرورش فعالیتهای کارآفرینانه دارند، کارآفرینان گفته می شود.
شارما، کریسمن (1999) کارآفرینان به افراد یا گروه هایی اطلاق می شود که به طور مستقل یا به عنوان بخشی از سیستم سازمانی، یک کسب و کار جدید را ایجاد می کنند و یا درون سازمان های موجود به ایجاد نوآوری و تجدید استراتژیک ترغیب می شوند.
هیل و مک گون(1999) کارآفرین فردی است که از طریق نوآوری، تحمل ریسک، تغییر و دسته بندی منابع به بهره گیری از منابع و نیازهای بازار می پردازند.
هیل، رایت(2000) کارآفرینی به تلاش های فردی(گروهی) برای شناسایی فرصت های روبه رشد در بازار و کسب منابع مورد نیاز برای بهره گرفتن از آن ها اطلاق می شود.
محققان در سی سال اخیر، تلاش کردهاند تا کارآفرینی و کارآفرینان را در قالب ویژگیهای ذاتی یک فرد تعریف کنند. این تعاریف، نشات گرفته از این نکته است که کارآفرینان در بعضی شیوهها با مدیران متفاوتاند یا حداقل در بعضی شیوههای اجرای وظیفهشان از مدیران متمایزند(کارسون، گیلمور، کومینز، دنل و گرنت، 1998).
امروزه با توجه به گستردگی مفهوم کارآفرینی و اهمیت آن در بخشهای مختلف، کارآفرینی به بخشهای مختلفی تقسیمبندی شده است. یکی از این طبقهبندیها، طبقهبندی است که صمد آقایی در کتاب خود از کارآفرینی ارائه داده است(صمدآقایی، 1388).

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *